Aan de redactie van Follow the Money,
Jullie schrijven over de datahebzucht van de overheid. Over discriminerende algoritmes bij de Belastingdienst. Over systemen die burgers stigmatiseren zonder dat zij het doorhebben. Maar er is een schandaal dat groter is dan de toeslagenaffaire, dat meer mensen raakt dan SyRI ooit deed, en dat structureel is verzwegen door de hoogste ambtenaren van het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Het gaat om het Oxford Risk of Recidivism (OxRec)-algoritme, dat Reclassering Nederland jarenlang gebruikte om het recidiverisico van veroordeelden te berekenen. Het advies van dit algoritme is doorslaggevend voor rechters bij beslissingen over voorwaardelijke invrijheidstelling, contactverboden, en zelfs tbs. En het zat vol met fouten.
De cijfers
| Indicator | Waarde |
|---|---|
| Aantal gedupeerden (2018–2026) | 80.640 |
| Adviezen per jaar aan rechters | 48.000 |
| Foutmarge van het algoritme | 21% |
| Totale collectieve claim (WAMCA) | €1.200.000.000 |
| Externe accountant sinds 2021 | Geen (N.A.) |
De fouten
Op 12 februari 2026 concludeerde de Inspectie Justitie en Veiligheid dat OxRec vol zat met ernstige fouten. De belangrijkste bevindingen:
- Cruciale formules waren verwisseld — het model berekende risico's systematisch verkeerd
- Verouderde Zweedse data — getraind op een dataset die niet representatief is voor Nederland
- Drugsproblematiek ontbrak — een van de sterkste recidive-indicatoren niet meegenomen
- Postcode en inkomen leidden tot indirect etnisch profileren
- Bij 1 op de 5 gevallen zat het model er naast
De KVK-gegevens vertellen een verhaal
Op de dag van het Nieuwsuur-verslag (12 februari 2026) waren de bestuurders van Reclassering Nederland — Jessica Westerik en Monique van Walt van Praag — pas twee maanden in functie (benoemd 18 december 2025). De systematische fouten zijn gemaakt onder het vorige bestuur van Johan Bac (2018–januari 2026). Opvallend detail uit de KVK-gegevens: sinds 2021 is er geen externe accountant meer geweest. KPMG was in 2021 de laatste. Daarna: N.A.
De draaideur
Jullie specialiteit is "follow the money". Maar laten we ook eens kijken naar de draaideur tussen Reclassering Nederland en het CJIB.
| Datum | Gebeurtenis |
|---|---|
| 2018 – jan 2026 | Johan Bac is algemeen directeur Reclassering Nederland |
| 1 jan 2026 | Bac vertrekt naar CJIB als algemeen directeur |
| 18 dec 2025 | Jessica Westerik en Monique van Walt van Praag benoemd tot Raad van Bestuur |
| 12 feb 2026 | Nieuwsuur onthult OxRec-schandaal; Westerik geeft toe aan fouten |
De bestuurder die jarenlang verantwoordelijk was voor een foutief algoritme, vertrekt naar het CJIB. De bestuurder die het schandaal moest opvangen, wordt 11 dagen na haar televisie-toegave ook benoemd tot CJIB-directeur. Het is een mooie draaideur: je maakt fouten, je geeft ze toe op tv, en je wordt beloond met een hogere functie.
De juridische doorbraak
Op 27 april 2026 heeft de Hoge Raad deze procedure uitgesproken: de Staat is aansprakelijk voor systematische fouten in algoritmische besluitvorming. Dit arrest maakt de weg vrij voor een WAMCA-collectieve actie zonder dat elke gedupeerde een individuele rechtszaak hoeft te voeren.
De totale claim bedraagt €1,2 miljard voor 80.640 slachtoffers. De wettelijke basisvergoeding is €104 per dag onrechtmatige vrijheidsontneming. Bij langdurige detentie kan de schade per persoon oplopen tot honderdduizenden euro's.
Het verdienmodel van schade
Slachtoffers moeten €15 of €25 betalen om in te schrijven voor de collectieve actie. Met 80.640 slachtoffers is dat een inschrijfomzet van €1,2 – €2 miljoen. Dat geld wordt gebruikt voor juridische kosten. Maar laten we eerlijk zijn: het is beschamend dat slachtoffers van een overheidsfout moeten betalen om recht te krijgen. De Staat maakt jarenlang fouten met een algoritme, en de slachtoffers moeten opdraaien voor de proceskosten.
Wat willen wij?
Wij vragen jullie — als onderzoeksjournalisten die de overheid controleren — om dit schandaal verder uit te diepen:
- Wie heeft het besluit genomen om OxRec te implementeren zonder adequate controle?
- Waarom was er sinds 2021 geen externe accountant meer?
- Wat is het precieze verband tussen postcode/inkomen en etnisch profileren in de dataset?
- Hoeveel mensen zitten nog steeds vast op basis van een foutief OxRec-advies?
Lees het volledige onderzoeksrapport
rechtspraak.cloud/claim/onderzoek.htmlMarco van Kekem
Namens de 80.640 slachtoffers van OxRec
Kerkgenootschap De Rijdende Tempel
Contact: claim@jurisprudentie.online | Telegram @OxRecClaim